വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്: وحدة الوجود

 വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്: وحدة الوجود 

​സൂഫി ചിന്താചരിത്രത്തിൽ ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു സാങ്കേതിക പദമാണ് 'വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്' (وحدة الوجود). ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നവരെല്ലാം ഒരേ ആശയമല്ല അതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ആദ്യം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. 

ഭാഷാപരമായി 'വഹ്ദത്ത്' (وحدة) എന്നാൽ ഏകത്വം എന്നും 'വുജൂദ്' (الوجود) എന്നാൽ അസ്തിത്വം (നിലനിൽപ്പ്) എന്നുമാണ് അർത്ഥം. അഥവാ, വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ് എന്നാൽ 'അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഏകത്വം'.

​ഈ സങ്കൽപ്പത്തിന് പ്രധാനമായും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത അർത്ഥതലങ്ങളാണ് പണ്ഡിതന്മാർ നൽകാറുള്ളത്:

​1. സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും ഒന്നാണെന്ന വാദം (ഇസ്‌ലാമിക വിരുദ്ധമായ ആശയം): സ്രഷ്ടാവിനും (Creator) സൃഷ്ടിക്കും (Creation) വെവ്വേറെ അസ്തിത്വങ്ങളില്ലെന്നും, പ്രപഞ്ചത്തിൽ ആകെയുള്ളത് ഒരേയൊരു അസ്തിത്വം മാത്രമാണെന്നുമുള്ള വാദമാണിത്. ഇസ്‌ലാമിക വിശ്വാസപ്രകാരം ഈ വാദം തീർച്ചയായും മതനിഷേധമാണ് (കുഫ്റ്). ഈ വാദം വെച്ചുപുലർത്തുന്നവർ ഇസ്‌ലാമിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോകും എന്ന കാര്യത്തിൽ മുസ്‌ലിം ലോകത്ത് യാതൊരു തർക്കവുമില്ല.

​2. 'വാജിബുൽ വുജൂദ്' (واجب الوجود) എന്ന യഥാർത്ഥ ഉണ്മ: പരമമായ അർത്ഥത്തിൽ 'ഉള്ളത്' അഥവാ 'ഉണ്മ' എന്ന് പറയാവുന്നത് മറ്റൊന്നിനെയും ആശ്രയിക്കാത്ത അല്ലാഹുവിന്റെ അസ്തിത്വത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമാണ് എന്ന വിശദീകരണമാണിത്. സൃഷ്ടികളുടെയെല്ലാം നിലനിൽപ്പ് ആ അസ്തിത്വത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്. അതിനാൽ, ആശ്രിതമല്ലാത്ത യഥാർത്ഥ ഉണ്മ ഒന്നേയുള്ളൂ. ഈയൊരർത്ഥത്തിൽ അസ്തിത്വത്തിൽ ഏകത്വമുണ്ട് എന്ന് പറയുന്ന രീതിയാണിത്.

​ചുരുക്കത്തിൽ, ആദ്യത്തേത് സ്രഷ്ടാവിനെയും സൃഷ്ടിയെയും ഒന്നായി കാണുന്ന അപകടകരമായ വാദമാണെങ്കിൽ, രണ്ടാമത്തേത് അല്ലാഹുവിന്റെ പരമവും സ്വതന്ത്രവുമായ അസ്തിത്വത്തെ മാത്രം യഥാർത്ഥ ഉണ്മയായി അംഗീകരിക്കുന്ന താത്ത്വികമായ വിശദീകരണമാണ്.

​ഇബ്നു അറബിയും വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദും

​ഈ വിഷയത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് മുഹ്‌യുദ്ദീൻ ഇബ്നു അറബിയുടെ പേരാണ്. എന്നാൽ, 'വഹ്ദത്തുൽ വുജൂദ്' എന്ന സാങ്കേതിക പദം ഇബ്നു അറബി തന്നെ തന്റെ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ പേരായി സ്ഥാപിച്ചതാണെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാനാകില്ല. പിന്നീടുള്ളവരാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകളെ വിശദീകരിക്കാൻ ഈ പദം വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചത്.

​അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ പ്രധാന ആശയം الوجود الحقيقي لله تعالى (യഥാർത്ഥവും സ്വതന്ത്രവുമായ അസ്തിത്വം അല്ലാഹുവിനാണ്) എന്നതാണ്. അപ്പോൾ "എല്ലാം അല്ലാഹുവാണ്" എന്നാണോ അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചത്? ഇവിടെയാണ് വലിയ തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. "ലോകം തന്നെയാണ് അല്ലാഹു" എന്ന് സമീകരിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ ചിന്തകളെ കേവലം അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വായിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്.

​അല്ലാഹുവിനെ അദ്ദേഹം വാജിബുൽ വുജൂദ് (الله — واجب الوجود: സ്വതന്ത്രവും അനിവാര്യവുമായ അസ്തിത്വം) എന്നും, ലോകത്തെ മുംകിനുൽ വുജൂദ് (العالم — ممكن الوجود: അല്ലാഹുവിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന സൃഷ്ടി) എന്നുമാണ് വേർതിരിക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ സ്രഷ്ടാവും സൃഷ്ടിയും (الخالق ≠ المخلوق) തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാന വ്യത്യാസം അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. മറ്റൊന്നിനെയും ആശ്രയിക്കാത്ത സ്വതന്ത്രമായ അസ്തിത്വമുള്ളത് ഒന്നിന് മാത്രമേയുള്ളൂ എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദത്തിന്റെ ചുരുക്കം.

​ഇതൊരു ലളിതമായ ഉദാഹരണത്തിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം. മുറിയിലെ വെളിച്ചത്തിന് സ്വതന്ത്രമായ ഒരു ഉറവിടമില്ല; അത് സൂര്യനെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ഈ ലോകത്തിന്റെ അസ്തിത്വം സ്വതന്ത്രമല്ല, അത് അല്ലാഹുവിനെ ആശ്രയിച്ചാണ്.

​ഭാഷാപ്രയോഗത്തിലെ മജാസ് (مجاز)

​സാധാരണ ഭാഷാപ്രയോഗത്തിൽ ആശ്രിതമായ അസ്തിത്വത്തിനും (സൃഷ്ടികൾ) ആശ്രിതമല്ലാത്ത അനാദിയായ അസ്തിത്വത്തിനും (അല്ലാഹു) 'അസ്തിത്വം' എന്ന് പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇബ്നു അറബിയുടെ സാങ്കേതിക പ്രയോഗത്തിൽ, മറ്റൊന്നിനെയും ആശ്രയിക്കാത്ത 'വാജിബുൽ വുജൂദിന്' (അല്ലാഹുവിന്) മാത്രമേ 'വുജൂദ്' (وجود) എന്നോ 'മൗജൂദ്' (موجود) എന്നോ പറയാനാകൂ. സാധാരണ ഭാഷാപ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് മാറി, ഇതിനെ അദ്ദേഹം ഒരു മജാസ് (مجاز - ലക്ഷ്യാർത്ഥം / ആലങ്കാരിക പ്രയോഗം) ആയിട്ടാണ് കൊണ്ടുവരുന്നത്.

​പണ്ഡിതന്മാരുടെ രണ്ട് വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ

​ഇബ്നു അറബിയെ പഠിച്ച പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ ഈ വിഷയത്തിൽ വലിയൊരു വിയോജിപ്പ് കാണാം:

​വിമർശകരുടെ വ്യാഖ്യാനം: ഇബ്നു അറബിയുടെ വാക്കുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സൃഷ്ടിയും സ്രഷ്ടാവും ഒന്നാണ് എന്ന പാന്തീസ്റ്റിക് (Pantheistic) ആശയത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത് എന്ന് വിമർശകർ വാദിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളെ നേരിട്ട് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിച്ച്, അദ്ദേഹം മതത്തിന് പുറത്താണെന്ന് (കാഫിറാണെന്ന്) ഇവർ തീർപ്പുകൽപ്പിക്കുന്നു.

​അനുയായികളുടെ വ്യാഖ്യാനം: അല്ലാഹുവിന്റെ അസ്തിത്വം മാത്രമാണ് സ്വതന്ത്രവും യഥാർത്ഥവുമായ അസ്തിത്വം എന്നും, സൃഷ്ടികളുടെ അസ്തിത്വം പൂർണ്ണമായും അല്ലാഹുവിനെ ആശ്രയിച്ചുള്ളതാണെന്നുമുള്ള താത്ത്വികവും ആത്മീയവുമായ (Metaphysical/Mystical) ആശയമാണ് അദ്ദേഹം ഉദ്ദേശിച്ചതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികളും വലിയൊരു വിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാരും വിശദീകരിക്കുന്നു.

✍️ സിബ്ഗത്തുള്ള സഖാഫി