അല്ലാഹു അകാശത്തിൽ ഇരിക്കുകയാലണന്ന ഒഹാബി വാദം പൊളിച്ചടക്കുന്നു -
മുസ്ലിം ലോകപണ്ഡിതന്മാർ അവരുടെ വിശ്വാസം സമർത്ഥിക്കുന്നുب
بدعة الوهابيه ان الله عن العرش جالس خلافا لائمه اهل السنه
ഭാഗം 2
Aalam Kamil saquafi parappanangadi
محمد اسلم الثقافي الكاملي بربننغادي المليباري
7: ഹൻബലി മധ്ഹബിലെ മഹാനായ മുഹദ്ദിസ്, ഹാഫിസ്, മുഫസ്സിർ ആയ
ഇബ്നുൽ ജവ്സിറ
Ibn al-Jawzi
അല്ലാഹുവിന് സ്ഥലം, ദിശ, ശരീരപരമായ ചേർച്ച-വേർപാട് എന്നിവ ഇല്ലെന്ന് വ്യക്തമായി പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തന്റെദഫ്ഉശുബ്ഹ
എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ദൈവത്തെ ശരീരസാദൃശ്യമാക്കുന്ന ഇബ്നു സാഗൂനിയെ അദ്ദേഹം ശക്തമായി ഖണ്ഡിക്കുന്നു.
ഇബ്നു സാഗൂനി “അല്ലാഹു അർഷിൽ ഇസ്തിവാ ആയത്കൊണ്ട് അവൻ ഒരു പ്രത്യേക ദിശയിൽ ഉള്ളവനാണെന്ന് നമുക്ക് മനസ്സിലാകും” എന്നും “അല്ലാഹുവിന്റെ സത്തയ്ക്ക് ഒരു പരിധിയും അവസാനവും ഉണ്ടാകണം” എന്നും പറഞ്ഞപ്പോൾ, അതിന് മറുപടിയായി ഇബ്നുൽ ജൗസി പറഞ്ഞു:
“ഇവൻ എന്താണ് പറയുന്നതെന്ന് അറിയാത്ത ആളാണ്. കാരണം, സൃഷ്ടാവിനും സൃഷ്ടികൾക്കും ഇടയിൽ ഒരു അതിരും പരിധിയും നിശ്ചയിച്ചാൽ, അതോടെ അവനെ പരിമിതനാക്കി; അങ്ങനെ അവനെ ഒരു ശരീരമെന്നു സമ്മതിച്ചുവെന്നതായിരിക്കും. എന്നാൽ തന്റെ പുസ്തകത്തിൽ ‘അല്ലാഹു ജൗഹർ (സ്ഥലം കൈവശപ്പെടുന്ന വസ്തു) അല്ല’ എന്ന് അവൻ പറയുന്നുണ്ട്; പിന്നെ അവന് ഒരു സ്ഥലം നിശ്ചയിക്കുന്നു!”
ശേഷം ഇബ്നുൽ ജൗസി പറയുന്നു:
“ഇത് പറഞ്ഞവന്റെ അജ്ഞതയും തുറന്ന ഉപമപ്പെടുത്തലുമാണ്. സൃഷ്ടാവിന് നിർബന്ധമായ ഗുണങ്ങളും അസാധ്യമാകുന്ന കാര്യങ്ങളും ഇയാൾ അറിയുന്നില്ല. അല്ലാഹുവിന്റെ സത്ത ജൗഹറുകളുടെയും ശരീരങ്ങളുടെയും സത്തപോലെയല്ല;
സ്ഥലം ആവശ്യമുണ്ട്. മുകളിലും താഴെയും എന്നത് തമ്മിൽ നേരിട്ട് നിലകൊള്ളുന്ന വസ്തുക്കൾക്കാണ് ബാധകമാകുന്നത്. അങ്ങനെ നേർക്കുനേർ നിലകൊള്ളുന്നവയിൽ ഒന്ന് മറ്റേതിനേക്കാൾ വലുതോ ചെറുതോ സമമോ ആയിരിക്കണം. ഇതൊക്കെ ശരീരങ്ങളിലേ ഉണ്ടാകൂ.
ശരീരങ്ങളോട് നേർക്കുനേർ നിലകൊള്ളുന്ന ഏതു വസ്തുവിനും അവയെ സ്പർശിക്കാനുള്ള സാധ്യത ഉണ്ടായിരിക്കും. ശരീരങ്ങളെ സ്പർശിക്കലും വേർപെടലും സാധ്യമാകുന്ന എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. കാരണം ജൗഹറുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്ന തെളിവുകളിൽ ഒന്നാണ് അവയ്ക്ക് ചേർച്ചയും വേർപാടും സംഭവിക്കുന്നത്.
അല്ലാഹുവിന് ഇത് സാധ്യമാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അവൻ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവനാകാനുള്ള സാധ്യതയും സമ്മതിക്കേണ്ടിവരും. അത് അസാധ്യമാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ജൗഹറുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണെന്ന് തെളിയിക്കാനുള്ള മാർഗം ഇല്ലാതാകും.
അല്ലാഹുവിനെ ‘സ്ഥലത്തോട് ആവശ്യമില്ലാത്തവൻ’ എന്നും ഒരേസമയം ‘ഒരു സ്ഥലം ആവശ്യമായവൻ’ എന്നും പറയുന്നത് അസാധ്യമാണ്. കാരണം അടുത്തിരിക്കുക, വേർതിരിഞ്ഞിരിക്കുക എന്നിവ എല്ലാം സ്ഥലം കൈവശപ്പെടുന്ന വസ്തുക്കളുടെ ഗുണങ്ങളാണ്.
കൂടാതെ, കൂടിച്ചേരലും വേർപാടും സ്ഥലം കൈവശപ്പെടുന്നവയുടെ പ്രത്യേകതകളാണ്. അല്ലാഹുവിനെ സ്ഥലം കൈവശപ്പെടുന്നവനായി വിശേഷിപ്പിക്കാനാവില്ല. കാരണം അങ്ങനെ പറഞ്ഞാൽ അവൻ ആ സ്ഥലത്ത് നിശ്ചലനായോ അതിൽ നിന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്നവനായോ ആയിരിക്കണം. എന്നാൽ അല്ലാഹുവിന് ചലനം, നിശ്ചലത, ചേർച്ച, വേർപാട് എന്നിവ ഒന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാനാവില്ല.
ഒരാളോടു ചേർന്നോ വേർപ്പെട്ടോ നിൽക്കുന്ന എല്ലാം സ്വഭാവത്തിൽ പരിമിതമാണ്. പരിമിതമായതൊക്കെയും ഒരു നിർണ്ണയകനെ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
അതുപോലെ ‘അല്ലാഹു ലോകത്തിനകത്താണ്’ എന്നും ‘ലോകത്തിനുപുറത്താണ്’ എന്നും പറയാനും പാടില്ല. കാരണം ‘അകത്ത്’ ‘പുറത്ത്’ എന്നീ ആശയങ്ങളും സ്ഥലം കൈവശപ്പെടുന്നവയ്ക്കു മാത്രമുള്ളതാണ്; ചലനവും നിശ്ചലതയും പോലെ ശരീരങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളാണ് അവയും.”
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറയുന്നു:
“അവരെ ഇന്ദ്രിയബോധം ഉപമപ്പെടുത്തലിലേക്കും കുഴപ്പത്തിലേക്കും നയിച്ചു. ചിലർ ‘അല്ലാഹു അർഷിനെപ്പറ്റി പ്രത്യേകം പരാമർശിച്ചത് അത് അവനോട് ഏറ്റവും അടുത്ത സൃഷ്ടിയായതിനാലാണ്’ എന്നു പറഞ്ഞു. ഇതും അജ്ഞതയാണ്. കാരണം ദൂരസമീപത്വം ശരീരങ്ങൾക്കിടയിലേ സങ്കൽപ്പിക്കാനാവൂ.”
പിന്നീട് ഖുർആനിലെ “അവന്റെ അടുക്കലേക്ക് നല്ല വാക്കുകൾ ഉയരുന്നു” എന്നും “അവൻ തന്റെ ദാസന്മാർക്കു മീതെ ആധിപത്യം പുലർത്തുന്നവൻ” എന്നും ഉള്ള ആയത്തുകൾ കൊണ്ട് ചിലർ ദിശാപരമായ മുകളിത്തം തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറയുന്നു:
“അവർ മറന്നുപോയത്, ഭൗതികമായ ‘മുകളിൽ’ എന്നത് ശരീരങ്ങൾക്കോ ജൗഹറുകൾക്കോ മാത്രമാണെന്നതാണ്. ‘മുകളിൽ’ എന്ന പദം പദവിയുടെ മഹത്വത്തിനും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; ‘അവൻ അവനെക്കാൾ ഉയർന്ന സ്ഥാനത്തുള്ളവൻ’ എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ.
അല്ലാഹു ‘അവൻ ദാസന്മാർക്കു മീതെയാണ്’ എന്ന് പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ‘അവൻ നിങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെയുണ്ട്’ എന്നും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഒരാൾ അതിനെ അറിവിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾക്ക് ‘ഇസ്തിവാ’യെ ആധിപത്യം എന്ന അർത്ഥത്തിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കാനും അവകാശമുണ്ട്.”
അവസാനം, “അല്ലാഹു അർഷിനെ സ്പർശിച്ചിരിക്കുകയാണ്” എന്ന ആശയം പറഞ്ഞവരെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പറയുന്നു:
“സ്പർശം രണ്ട് ശരീരങ്ങൾക്കിടയിലേ ഉണ്ടാകൂ. ഇതോടെ അവർ ദൈവത്തെ ശരീരമാക്കുന്നതിൽ ഒന്നും ബാക്കിയാക്കിയില്ല.” ദഫ് ഉശുബഹ് 21 - 24
وقد نص الإمام المحدث الحافظ المفسر عبد الرحمن بن الجوزي الحنبلي [597هـ] على نفي التحيز في المكان والاتصال والانفصال والاجتماع والافتراق عن الله تعالى، وردَّ في كتابه ” دفع شبه التشبيه ” [22]على ابن الزاغوني المجسم الذي قال :” فلما قال – تعالى – ثُمَّ اسْتَوَى [سورة الأعراف] علمنا اختصاصه بتلك الجهة”،
وقال ابن الزاغوني أيضا :”ولا بد أن يكون لذاته نهاية وغاية يعلمها”، قال ابن الجوزي في الرد عليه ما نصه:
“قلت هذا رجل لا يدري ما يقول، لأنه إذا قَدَّر غاية وفصلا بين الخالق والمخلوق فقد حدده، وأقرَّ بأنه جسم وهو يقول في كتابه أنه ليس بجوهر لأن الجوهر ما يتحيز، ثم يثبت له مكانا يتحيز فيه .
قلت:- أي ابن الجوزي– وهذا كلام جهل من قائله وتشبيه محض، فما عرف هذا الشيخ ما يجب للخالق تعالى وما يستحيل عليه، فإن وجوده تعالى ليس كوجود الجواهر والأجسام التي لا بد لها من حيز، والتحت والفوق إنما يكون فيما يقابَل ويحاذَى، ومن ضرورة المحاذِي أن يكون أكبر من المحاذَى أو أصغر أو مثله، وأن هذا ومثله إنما يكون في الأجسام، وكل ما يحاذِي الأجسام يجوز أن يمسها، وما جاز عليه مماسة الأجسام ومباينتها فهو حادث إذ قد ثبت أن الدليل على حدوث الجواهر قبولها المماسةَ والمباينة، فإن أجازوا هذا عليه قالوا بجواز حدوثه، وإن منعوا هذا عليه لم يبق لنا طريق لإثبات حدوث الجواهر، ومتى قدَّرنا مستغنيا عن المحل ومحتاجا إلى الحيز ثم قلنا: إما أن يكونا متجاورين أو متباينين كان ذلك محالا، فإن التجاور والتباين من لوازم التحيز في المتحيزات. وقد ثبت أن الاجتماع والافتراق من لوازم التحيز، والحق سبحانه وتعالى لا يوصف بالتحيز لأنه لو كان متحيزا لم يخل إما أن يكون ساكنا في حيزه أو متحركا عنه، ولا يجوز أن يوصف بحركة ولا سكون ولا اجتماع ولا افتراق، ومن جاورَ أو باين فقد تناهى ذاتا والتناهي إذا اختص بمقدار استدعى مخصِصا، وكذا ينبغي أن يقال ليس بداخلٍ في العالم وليس بخارجٍ منه، لأن الدخول والخروج من لوازم المتحيزات فهما كالحركة والسكون وسائر الأعراض التي تختص بالأجرام .
وأما قولهم خلق الأماكن لا في ذاته فثبت انفصاله عنها، قلنا: ذاته المقدس لا يَقبل أن يـُخلَق فيه شئ ولا أن يحل فيه شئ، وقد حملهم الحس على التشبيه والتخليط، حتى قال بعضهم: إنما ذكَر الاستواء على العرش لأنه أقرب الموجودات إليه، وهذا جهل أيضا لأن قرب المسافة لا يتصور إلا في جسم، ويَعِزُّ علينا كيف يُنْسَبُ هذا القائل إلى مذهبنا.
واحتج بعضهم بأنه على العرش بقوله تعالى: إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ [سورة فاطر] وبقوله: وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ [سورة الأنعام] وجعلوا ذلك فوقية حسية ونسوا أن الفوقية الحسية إنما تكون لجسم أو جوهر، وأن الفوقية قد تطلق لعلو المرتبة فيقال: فلان فوق فلان. ثم إنه كما قال- تعالى-: فَوْقَ عِبَادِهِ قال –تعالى وَهُوَ مَعَكُمْ، فمن حملها على العلم حمل خصمه الاستواء على القهر، وذهبت طائفة إلى أن الله تعالى على عرشه وقد ملأه والأشْبَه – أي على زعم هذه الطائفة المجسمة- أنه مماس للعرش والكرسي موضعُ قدميه. قلت: المماسة إنما تقع بين جسمين وما أبقى هذا في التجسيم بقية” انتهى كلام الحافظ ابن الجوزي ولقد أجاد وشفى وكفى.
دفع شبه التشبيه (ص/21-24، المكتبة الأزهرية للتراث)
محمد اسلم الثقافي الكاملي بربننغادي المليباري الهندي
https://www.facebook.com/share/p/1Ln6xdsJQb/
https://chat.whatsapp.com/25iXC28SbjWFoTZeUBXBoh?mode=gi_t
