വില കൂടിയ സാധനങ്ങളാണെന്നോ ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ളതാണെന്നോ പ്രചരിപ്പിച്ച് വിൽക്കാൻ പാടില്ല. بَيْعُ سِلَعٍ مُنْخَفِضَةِ الْقِيمَةِ

 കുറഞ്ഞ വിലയും നിലവാരവും കുറഞ്ഞ സാധനങ്ങൾ വിൽക്കലും

വില കുറഞ്ഞതും ഗുണനിലവാരം കുറവുള്ളതുമായ സാധനങ്ങളുടെ വ്യാപാരം അടിസ്ഥാനപരമായി അനുവദനീയമാണ്. എന്നാൽ ആ സാധനങ്ങളെ കള്ളം പറഞ്ഞും ഉപഭോക്താവിനെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചും വില കൂടിയ സാധനങ്ങളാണെന്നോ ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ളതാണെന്നോ പ്രചരിപ്പിച്ച് വിൽക്കാൻ പാടില്ല.

بَيْعُ سِلَعٍ مُنْخَفِضَةِ الْقِيمَةِ

അതുപോലെ, സാധനങ്ങളിലുള്ള ന്യൂനതകളും ദോഷങ്ങളും മറച്ചുവെക്കാതിരിക്കണം.

ഉബാദത്ത് ബ്നു സ്വാമിത് رضي الله عنه നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: നബി ﷺ വിധിച്ചതായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:

«لا ضرر ولا ضرار»

“ദ്രോഹം ചെയ്യരുത്; ദ്രോഹത്തിന് പകരം ദ്രോഹവും ചെയ്യരുത്.”

.......بَيْعُ سِلَعٍ مُنْخَفِضَةِ الْقِيمَةِ وَالْجَوْدَةِ

إِنَّ التِّجَارَةَ فِي السِّلَعِ مُنْخَفِضَةِ الْقِيمَةِ وَقَلِيلَةِ الْجَوْدَةِ جَائِزَةٌ مِنْ حَيْثُ الْأَصْلُ، فَلَا حَرَجَ فِيهَا مَا دَامَتْ هَذِهِ السِّلَعُ لَمْ تُرَوَّجْ بِالْكَذِبِ وَالتَّغْرِيرِ عَلَى أَنَّهَا غَالِيَةُ الْقِيمَةِ، أَوْ أَنَّهَا عَالِيَةُ الْجَوْدَةِ، وَيُشْتَرَطُ عَدَمُ كِتْمَانِ عُيُوبِ السِّلَعِ. فَعَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، قَالَ: إِنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى أَنْ لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ.

കുറഞ്ഞ ലാഭത്തിൽ സാധനങ്ങൾ വിൽക്കൽ

ജനങ്ങളുടെ പ്രയാസം കുറയ്ക്കുന്നതിനും അവർക്ക് സൗകര്യം നൽകുന്നതിനുമായി വിപണിയിൽ കുറഞ്ഞ ലാഭവിഹിതത്തിൽ സാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്നത് പ്രശംസനീയവും ഇഷ്ടപ്പെട്ടതുമായ കാര്യമാണ്.

നബി ﷺ പറഞ്ഞു:

«الجالب مرزوق والمحتكر ملعون»

“സാധനങ്ങൾ വിപണിയിലെത്തിക്കുന്ന വ്യാപാരിക്ക് ഉപജീവനം ലഭിക്കും; സാധനങ്ങൾ പൂഴ്ത്തിവെച്ച് വില വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ ശപിക്കപ്പെട്ടവനാണ്.”

എന്നാൽ വ്യാപാരി കുറഞ്ഞ ലാഭത്തിൽ വിൽക്കുന്നതിന്റെ ലക്ഷ്യം വിപണിയിൽ തനിച്ച് ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുക, മറ്റു വ്യാപാരികളെ പുറത്താക്കുക, അവരെ ഉപദ്രവിക്കുക എന്നിവയാണെങ്കിൽ വിധി മാറും.

ഇതിന് ഉദാഹരണമായി ഉമർ ബ്നുൽ ഖത്താബ് رضي الله عنه ഹാത്വിബ് ബ്നു അബീ ബൽതഅ رضي الله عنه വിപണിയിൽ ഉണക്കമുന്തിരി വിൽക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു:

“ഒന്നുകിൽ നീ വില വർധിപ്പിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടെ വിപണിയിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കുക.”

അർത്ഥം: വിപണിയിലെ സ്വാഭാവിക വ്യാപാരത്തെ തകർക്കുന്ന തരത്തിൽ അസാധാരണമായി കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വിൽക്കുകയും അതിലൂടെ മറ്റു വ്യാപാരികൾക്ക് ദോഷം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് അനുവദനീയമല്ല.

വിവർത്തനം

Aalam Kamil saquafi parappanangadi

 (١)

بَيْعُ السِّلَعِ بِرِبْحٍ قَلِيلٍ

طَرْحُ السِّلَعِ فِي الْأَسْوَاقِ بِهَامِشِ رِبْحٍ قَلِيلٍ مِنْ أَجْلِ رَفْعِ مُعَانَاةِ النَّاسِ وَالتَّيْسِيرِ عَلَيْهِمْ، فَمَدْوُحٌ مُسْتَحَبٌّ، فَقَدْ قَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الْجَالِبُ مَرْزُوقٌ وَالْمُحْتَكِرُ مَلْعُونٌ». (٢)

وَهَذَا إِذَا لَمْ يَكُنْ مُرَادُ التَّاجِرِ بِهَذَا التَّرْخِيصِ الِانْفِرَادَ بِالسُّوقِ، وَإِخْرَاجَ مُنَافِسِيهِ وَالْإِضْرَارَ بِهِمْ، فَيَنْعَكِسُ الْحُكْمُ؛ فَقَدْ وَرَدَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، مَرَّ بِحَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ، وَهُوَ يَبِيعُ زَبِيبًا لَهُ بِالسُّوقِ، فَقَالَ لَهُ: إِمَّا أَنْ تَزِيدَ فِي السِّعْرِ، وَإِمَّا أَنْ تَرْفَعَ مِنْ سُوقِنَا. (٣)

حُلُولُ الْمَشَاكِلِ مِنْ عُقُودِ النَّوَازِلِ

للشيخ عبد الرحمن