സൽബുകൾ പരിചയപ്പെടാം

 📚

*ചില സൽബുകൾ പരിചയപ്പെടാം*

_________________

ചില ക്രിയകളെ പ്രത്യേക വസ്‌നുകളിൽ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ഇല്ലാതാക്കുക എന്ന അർത്ഥം ലഭിക്കും. അതാണ് സൽബ് എന്നത് കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഖുർആനിലെയും ഹദീസുകളിലെയും ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ നോക്കാം:

*ഒന്ന്:*

{ إِنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِیَةٌ أَكَادُ أُخۡفِیهَا لِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا تَسۡعَىٰ }

[طه- ١٥]

ഇവിടെ,

أخفي 

എന്നത്

أفعل - يُفْعِل

ബാബിൽ പെട്ടതാണ്. മറച്ച് വെക്കുക എന്നാണ് യഥാർത്ഥ അർത്ഥമെങ്കിലും, ഇവിടെ സൽബിനുള്ളതാണ്. അപ്പോൾ മറച്ച് വെക്കുക എന്നത് ഇല്ല, അഥവാ വെളിവാക്കുക എന്നാണ്:

{أُخْفِيهَا} عَنْ النَّاس وَيَظْهَر لَهُمْ قُرْبهَا بِعَلَامَاتِهَا. اهـ

 (تفسير الجلالين)

*രണ്ട്:*

{ قُلۡ مَنۢ بِیَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَیۡءࣲ وَهُوَ یُجِیرُ وَلَا یُجَارُ عَلَیۡهِ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ } [المؤمنون-٨٨]

{ قُلۡ أَرَءَیۡتُمۡ إِنۡ أَهۡلَكَنِیَ ٱللَّهُ وَمَن مَّعِیَ أَوۡ رَحِمَنَا فَمَن یُجِیرُ ٱلۡكَـٰفِرِینَ مِنۡ عَذَابٍ أَلِیمࣲ } [الملك-٢٨]

ഇതിലെ

یُجِیرُ

എന്നത്

جور 

എന്നതിൽ നിന്ന് നിഷ്‌പന്നമായതാണ്. അക്രമം എന്നാണ് അർത്ഥം.

أفعل - يُفْعِل

എന്ന വസ്‌നിൽ വരുമ്പോൾ

أجَار - یُجِیرُ

എന്നായി. അക്രമം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തുക എന്ന് സാരമുണ്ടായി:

{وَهُوَ يُجِير وَلَا يُجَار عَلَيْهِ} يحمي ولا يحمى عليه. اهـ

(تفسير الجلالين)

*മൂന്ന്:*

{ فَإِن یَصۡبِرُوا۟ فَٱلنَّارُ مَثۡوࣰى لَّهُمۡۖ وَإِن یَسۡتَعۡتِبُوا۟ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِینَ } [فصلت-٢٤]

ഇവിടെ, കുറ്റം - ആക്ഷേപം എന്ന് അർത്ഥമുള്ള

العتب

എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുള്ളതാണ്,

استعتب، أعتب 

എന്നിവ. കുറ്റത്തെ നീക്കം ചെയ്തു എന്നാണ് ഇവിടെ അർത്ഥമാക്കുന്നത്. നരകാവകാശികൾ, അവരുടെ കുറ്റത്തെ ഇല്ലായ്മ ചെയ്യാൻ അപേക്ഷിച്ചാൽ, അത് ഇല്ലാതെയാക്കി ഉത്തരം നൽകപ്പെടില്ല.

وَحَقِيقَتُهُ: أَعْتَبْتَهُ: أَزَلْتَ عَتَبَهُ،..فَإِنْ يَسْتَعْتِبُوا اللَّهَ: أَيْ يَسْأَلُوهُ إِزَالَةَ مَا هُمْ فِيهِ، فَمَا هُمْ مِنَ الْمُجَابِينَ إِلَى إِزَالَتِهِ. اهـ

(البحر المحيط: ٨/٤٠٣)

വേറെയും തഫ്സീറുകളുണ്ട്.

*നാല്:*

{ وَأَنَّا مِنَّا ٱلۡمُسۡلِمُونَ وَمِنَّا ٱلۡقَـٰسِطُونَۖ فَمَنۡ أَسۡلَمَ فَأُو۟لَـٰۤىِٕكَ تَحَرَّوۡا۟ رَشَدࣰا () وَأَمَّا ٱلۡقَـٰسِطُونَ فَكَانُوا۟ لِجَهَنَّمَ حَطَبࣰا () }

[الجنّ - ١٤،١٥]

അക്രമം കാണിക്കുന്നവർ നരകത്തിൽ കത്തിക്കപ്പെടുന്ന വിറകുകളാണെന്ന് ഖുർആനിൽ പറയുന്നു. 

القِسط

എന്നതിന് അക്രമം എന്നാണ് സാരം. എന്നാൽ മറ്റുപല സ്ഥലങ്ങിൽ ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന ആയതാണ്

{ إِنَّ ٱللَّهَ یُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِینَ }

എന്നത്. ഇവിടെ, അക്രമം കാണിക്കാത്തവരെ അല്ലാഹു വെറുതെയാക്കില്ല, അർഹമായ പ്രതിഫലം നൽകി അനുഗ്രഹിക്കുമെന്നാണ് പറയുന്നത്.

قسط: فِي أَسماء اللَّهِ تَعَالَى الْحُسْنَى المُقْسِطُ: هُوَ العادِلُ. يُقَالُ: أَقْسَطَ يُقْسِطُ، فَهُوَ مُقْسِطٌ إِذا عدَل، وقَسَطَ يَقْسِطُ، فَهُوَ قاسِطٌ إِذا جارَ، فكأَن الْهَمْزَةَ فِي أَقْسَطَ للسَّلْب كَمَا يُقَالُ شَكا إِليه فأَشْكاه.اهـ

(لسان العرب)

ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കാമെങ്കിലും,

قسط

എന്ന പദത്തിന്, അക്രമം കാണിക്കുക - നീതി പാലിക്കുക എന്നീ രണ്ട് അർത്ഥങ്ങളുമുണ്ട്. ഖുർആനിൽ പറയുന്നു:

{ وَإِنۡ حَكَمۡتَ فَٱحۡكُم بَیۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِۚ إِنَّ ٱللَّهَ یُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِینَ }

[المائدة-٤٢]

ഈ ആയതിൽ

قسط 

എന്ന പദം നന്മക്ക് വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. നീതി എന്ന് അർത്ഥം. ഭാഷാ ജ്ഞാനികൾ രണ്ടും വിശദീകരിച്ചു തന്നിട്ടുണ്ട് : 

فَفِي الْعَدْلِ لُغَتَانِ: قَسَطَ وأَقْسَطَ، وَفِي الجَوْر لُغَةٌ وَاحِدَةٌ قسَطَ، بغيرِ الأَلف، وَمَصْدَرُهُ القُسُوطُ. اهـ

(لسان العرب)

*അഞ്ച്:*

{ وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَـٰعَةُ عِندَهُۥۤ إِلَّا لِمَنۡ أَذِنَ لَهُۥۚ حَتَّىٰۤ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمۡ قَالُوا۟ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمۡۖ قَالُوا۟ ٱلۡحَقَّۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِیُّ ٱلۡكَبِیرُ }

[السبأ-٢٣]

ഭയം നീക്കപ്പെടുക എന്ന അർത്ഥത്തിനാണ്

فُزِّعَ

എന്ന് പറഞ്ഞത്. ഇത്

فَعَّلَ – يُفَعّلُ – تَفْعِيلًا

വസ്നിൽ വന്നതാണ്.

{حَتَّى إذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبهمْ} كَشَفَ عَنْهَا الْفَزْع بِالْإِذْنِ فِيهَا. اهـ 

(تفسير الجلالين)

*ആറ്:*

قال النبي ﷺ : أَعْذَرَ  اللَّهُ إِلَى امْرِئٍ أَخَّرَ أَجَلَهُ حَتَّى بَلَّغَهُ سِتِّينَ سَنَةً. اهـ (رواه البخاري- ٦٠٥٦)

തിരുനബി(സ്വ) പറഞ്ഞു: "..അറുപത് വയസ്സ് പ്രായം ആയുസ്സ് നൽകിയവന്, ഒഴികഴിവുകൾ  പറയാനുള്ള അവസരം ഇല്ലാതെയാകുന്നതാണ് .."

 (أعذر الله) أي أزال عذره والمعنى أنه لم يبق له اعتذار. اهـ 

(السراج المنير: ٤/٢٤٨)

و «أعْذَر» بالعين المهملة والذال المعجمة، والهمزةُ فيه للإزالةِ، أي: أزالَ الله عُذره، فلم يبقَ له اعتذارٌ. اهـ

(إرشاد الساري: ١٨/١٨١)

قَسَطَ = അന്യായം ചെയ്തു

أَقْسَطَ = നീതി പാലിച്ചു

عَجَمَ = അസ്പഷ്ടമായി, വ്യക്തമല്ലാതെയായി

أَعْجَمَ = വ്യക്തത വരുത്തി, നുക്തകൾ ചേർത്തു

شَكَا = പരാതി പറഞ്ഞു

أَشْكَى = പരാതിക്ക് കാരണമായത് നീക്കി

عَتَبَ = കുറ്റപ്പെടുത്തി, പരിഭവിച്ചു

أَعْتَبَ = സംതൃപ്തനാക്കി, പരിഭവം നീക്കി

ഈ വസ്നുകളിൽ വന്ന എല്ലാ ക്രിയകൾക്കും ഇങ്ങനെ പറ്റില്ല. മറിച്ച്, ഇവ്വിധം അർത്ഥകൽപനങ്ങൾ, ഖുർആനിലോ ഹദീസിലോ, അല്ലെങ്കിൽ അറബികളുടെ പ്രയോഗങ്ങളിലോ കേട്ടതുപോലെ സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണ്; അതിന് പൊതുനിയമം ബാധകമല്ല. ഭാഷാജ്ഞാനികൾ ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്:

قَالَ: (وَأَفْعَلَ لِلتَّعْدِيَةِ غَالِبًا، نَحْو: أَجْلَسْتُهُ، وَلِلتَّعْرِيضِ نَحْو: أَبَعْتُهُ، وَلِصَيْرُورَتِهِ ذَا كَذَا، نَحْو: أَغَدَّ الْبَعِيرُ، وَمِنْهُ أَحْصَدَ الزَّرْعُ، وَلِوُجُودِهِ عَلَى صِفَةٍ، نَحْو: أَحْمَدتّهُ وَأَمْخَلْتُهُ، وَلِلسَّلْبِ نَحْوَ: أَشْكَيْتُهُ، وَبِمَعْنَى فَعَلَ نَحْوَ: قِلْتُهُ وَأَقَلْتُهُ).

...وَالْأَغْلَبُ فِي هٰذِهِ الْأَبْوَابِ أَنْ لَا تَنْحَصِرَ الزِّيَادَةُ فِي مَعْنًى، بَلْ تَجِيءُ لِمَعَانٍ عَلَى الْبَدَلِ، كَالْهَمْزَةِ فِي أَفْعَلَ تُفِيدُ النَّقْلَ وَالتَّعْرِيضَ وَصَيْرُورَةَ الشَّيْءِ ذَا كَذَا وَكَذَا فَعَّلَ وغيره.

وَلَيْسَتْ هٰذِهِ الزِّيَادَاتُ قِيَاسًا مُطَّرِدًا؛ فَلَيْسَ لَكَ أَنْ تَقُولَ مَثَلًا فِي ظَرُفَ: أَظْرَفَ، وَفِي نَصَرَ: أَنْصَرَ، وَلِهٰذَا رُدَّ عَلَى الْأَخْفَشِ فِي قِيَاسِ أَظُنُّ وَأَحْسَبُ وَأَخَالُ عَلَى أَعْلَم وَأَرَى.

وَكَذَا لَا تَقُولُ: نَصَّرَ وَلَا دَخَّلَ، وَكَذَا فِي غَيْرِ ذٰلِكَ مِنَ الْأَبْوَابِ، بَلْ يَحْتَاجُ فِي كُلِّ بَابٍ إِلَى سَمَاعِ اسْتِعْمَالِ اللَّفْظِ الْمُعَيَّنِ، وَكَذَا اسْتِعْمَالُهُ فِي الْمَعْنَى الْمُعَيَّنِ.

فَكَمَا أَنَّ لَفْظَ أَذْهَبَ وَأَدْخَلَ يَحْتَاجُ فِيهِ إِلَى السَّمَاعِ، فَكَذَا مَعْنَاهُ الَّذِي هُوَ النَّقْلُ مَثَلًا، فَلَيْسَ لَكَ أَنْ تَسْتَعْمِلَ أَذْهَبَ بِمَعْنَى أَزَالَ الذَّهَابَ أَوْ عَرَّضَ لِلذَّهَابِ أَوْ نَحْوَ ذٰلِكَ. اهـ

(شرح الرضي للشافية لابن الحاجب: ٨٤-١/٨٣)

✨