— ധനികരിൽ നിർബന്ധമാകുന്ന സാമൂഹിക ബാധ്യതകൾ**
ان في المال لحقا سوى الزكاة
**
* **സക്കാത്ത് അല്ലാതെ സമ്പത്തിലുള്ള അവകാശങ്ങൾ:**
* ഫത്തിമ ബിൻത് ഖൈസ് (റ) ഉദ്ധരിക്കുന്നു: നബി (സ) പറഞ്ഞു: "തീർച്ചയായും സമ്പത്തിൽ സക്കാത്ത് അല്ലാത്ത മറ്റ് ചില അവകാശങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്." *(തിർമിദി, ഇബ്നു മാജ, ദാരിമി)*
* അലി (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: "അല്ലാഹു ധനികരുടെ സമ്പത്തിൽ ദരിദ്രർക്ക് ആവശ്യമായത് നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ദരിദ്രർ വിശപ്പടക്കാനോ വസ്ത്രം ധരിക്കാനോ കഴിയാതെ പ്രയാസപ്പെട്ടാൽ, അത് ധനികർ കൊടുക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ്. അങ്ങനെയുള്ള ധനികരെ വിചാരണ ചെയ്യാനും ശിക്ഷിക്കാനും അല്ലാഹുവിന് അവകാശമുണ്ട്."
* **ഫർള് കിഫായ (സാമൂഹിക ബാധ്യത):**
* കഴിവുള്ള സമ്പന്നരുടെ (തങ്ങൾക്കും കുടുംബത്തിനും ഒരു വർഷത്തെ ആവശ്യത്തിന് കഴിഞ്ഞ് മിച്ചമുള്ളവരുടെ) ബാധ്യതയാണ് മുസ്ലിങ്ങൾക്കും സംരക്ഷണത്തിലുള്ള ഇതര മതസ്ഥർക്കും ഉണ്ടാകുന്ന പ്രയാസങ്ങൾ പരിഹരിക്കുക എന്നത്. സക്കാത്ത് കൊണ്ടോ പൊതുമുതൽ (ബൈതുൽ മാൽ) കൊണ്ടോ പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ, നഗ്നരായവർക്ക് വസ്ത്രം നൽകലും വിശപ്പുള്ളവർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകലും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഒരു വർഷത്തെ ചെലവിനു പുറമെ മിച്ചമുള്ളവർ നഗ്നന്റെ നഗ്നത മറയ്ക്കാനും, വെയിലിൽ നിന്നും തണുപ്പിൽ നിന്നും ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും, പട്ടിണിയുള്ളവന് ഭക്ഷണം നൽകാനും, തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കാനും, നാടിന്റെ സുരക്ഷാ മതിലുകൾ നിർമ്മിക്കാനും, നാടിന്റെ കാവൽക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനും, നാട്ടിലുണ്ടാകുന്ന പെട്ടെന്നുള്ള ദുരന്തങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും സാമ്പത്തികമായി സഹായിക്കേണ്ടതാണ്.
* **ഭരണാധികാരിയുടെ അധികാരം:**
സക്കാത്ത്, നേർച്ച, വഖഫ്, ബൈതുൽ മാൽ തുടങ്ങിയ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ ഈ ആവശ്യങ്ങൾ നിവേറ്റാൻ സാധിക്കാതെ വരികയും, ധനികർ ഈ ബാധ്യതകളിൽ വീഴ്ച വരുത്തുകയും ചെയ്താൽ, ഭരണാധികാരിക്ക് (സുൽത്താൻ) ആവശ്യാനുസരണം ധനികരിൽ നിന്ന് പണം ഈടാക്കി അർഹരായവരിലേക്ക് എത്തിക്കാവുന്നതാണ്.
**
* **സഹായം നൽകൽ നിർബന്ധം:** ഒരാൾക്ക് സഹായം നൽകാൻ കഴിവുള്ളയാളോട് (മറ്റൊരാളെ സഹായിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ) "മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യട്ടെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് ഒഴിവാകാൻ പാടില്ല. അത് ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടാൻ കാരണമാകും.
* **ഭക്ഷണത്തിനും വസ്ത്രത്തിനും പുറമെയുള്ളവ:**
ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും പോലെ തന്നെ അനിവാര്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ ഡോക്ടറുടെ ഫീസ്, മരുന്നിന്റെ തുക, പരിചാരകന്റെ ചെലവ് എന്നിവ നൽകലും ഈ ബാധ്യതയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
* **യോഗ്യത:**
ഒരു വർഷത്തെ സ്വന്തം ആവശ്യത്തിന് മിച്ചമുള്ള ധനികർക്ക് മാത്രമേ ഈ സാമൂഹിക ബാധ്യത (ഫർള് കിഫായ) ബാധകമാകുന്നുള്ളൂ.
> عن فاطمة بنت قيس رضي الله عنها، قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: "إن في المال لحقا سوى الزكاة". رواه الترمذي وابن ماجه والدارمي.
> وعن علي بن أبي طالب رضي الله عنه أنه قال: إن الله عز وجل فرض على الأغنياء في أموالهم ما يكفي الفقراء. فإن جاعوا أو عروا أو جهدوا فبمنع الأغنياء، وحق على الله تبارك وتعالى أن يحاسبهم ويعذبهم.
> (و من فروض الكفاية) دفع ضرر (المسلمين) وأهل الذمة والأمان على القادرين، وهم من عنده زيادة على كفاية سنة لهم ولمؤنتهم (كسكوة عار، وإطعام جائع إذا لم يندفع) ذلك الضرر (بزكاة وسهم المصالح).
من [بيت المال]، ونذر وكفارة ووقف ووصية صيانةً للنفوس. ومنه [أي من هذا التعليل] يؤخذ أنه لو سُئِلَ قادرٌ على دفعِ ضَرَرِهِ لم يَجُزْ له الامتناع، وإن كان هناك قادرٌ آخرُ، وهو متجهٌ؛ لأنها تؤدي إلى التواكل. ويُلحَقُ بالطعام والكسوةِ ما في معناها كأُجْرَةِ طبيبٍ وثَمَنِ أدويةٍ وخادِمٍ مَظْنُونٍ كما هو ظاهرٌ.
> (قوله: وهم مَن عنده زيادة على كفاية سنة) مقتضاه أنه لا يتوجه فرض الكفاية بمواساة المحتاج على من ليس عنده زيادة على كفاية سنة، وهو كذلك.تحفة المحتاج مع الشرواني ٩.٢٢١
> وفي بغية المسترشدين ٣١٣ (مسألة: قال الشيخ العلامة المحقق حمد بن سليمان الكردي المدني): من الحقوق الواجبة شرعا على كل غني فاضل عن ملك...
> زيادة على كفاية سنة له ولمؤنته سِتْر عورة العاري وما يقي بدنه من صَبٍّ وَشَمْسٍ، وإطعام الجائع، وفَكُّ أسرِ مسلم، وكذا ذِمِّيٍّ بتفصيله، وعمارةُ سُورِ بلدٍ، وكفاية القائمين بحفظها، والقيام بشأن نازلة نزلت بالمسلمين وغير ذلك، إن لم تندفع بنحو زكاة ونذر وكفارة ووقف ووصية وسهم المصالح من بيت المال، لعدم شيء فيه أو منع متوليه ولو ظلما. فإذا قَصَّر الأغنياء عن تلك الحقوق بهذه القيود جاز للسلطان الأخذُ منهم عند وجود المقتضي وصَرْفُهُ في مصارفه.٣١٣
>
ASLAM Kamil saquafi parappanangadi
محمد اسلم الثقافي الكاملي بربننغادي المليباري الهندي
https://t.me/ahlussunnahva
https://chat.whatsapp.com/25iXC28SbjWFoTZeUBXBoh?s=cl&p=a&ilr=4
