അയൽവാസികളോടുളള അവകാശങ്ങൾ .
അയൽവാസി അവിശ്വാസിയാണങ്കിലും അവകാശമുണ്ട്.
حقوق الجاري المسلم والكافر
Aslam Kamil saquafi parappanangadi
محمد اسلم الثقافي الكاملي بربننغادي المليباري الهندي
..............................
വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ സൂറത് അന്നിസാ (4:36) പറയുന്നു.
“അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കുവിൻ;
അവനോട് ഒന്നിനെയും പങ്ക്ചേർക്കരുത്.
മാതാപിതാക്കൾക്ക് നന്മ ചെയ്യുക.
ബന്ധുക്കൾക്കും, അനാഥർക്കും,
ദരിദ്രർക്കും,
അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരനും
ദൂരെയുള്ള അയൽക്കാരനും,
സമീപസുഹൃത്തിനും (ഒപ്പമുള്ള കൂട്ടുകാരനും),
യാത്രക്കാരനും, നിങ്ങളുടെ വലങ്കൈകൾ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഉള്ളവർക്കും (ദാസന്മാർക്കും അടിമകൾക്കും)
നന്മ ചെയ്യുക.
തീർച്ചയായും, അഹങ്കാരിയും പുകഴ്ത്തുപറയുന്നവനുമായ ആരെയും അല്ലാഹു സ്നേഹിക്കുന്നില്ല.”
واعبدوا الله ولا تشركوا به شيئا وبالوالدين إحسانا وبذي القربى واليتامى والمساكين والجار ذي القربى والجار الجنب والصاحب بالجنب وابن السبيل وما ملكت أيمانكم إن الله لا يحب من كان مختالا فخورا
ഇബ്ന് റജബ് അൽ-ഹൻബലി (റഹി.) മേൽ ആയത്തിന്റെ തഫ്സീരിൽ പറയുന്നതു പോലെ:
“ചില പണ്ഡിതർ പറയുന്നത് ഇങ്ങനെ ആണ്:
‘അൽ-ജാർ ദുൽ-ഖുർബാ’ (അടുത്തുള്ള അയൽക്കാരൻ) എന്നത് മുസ്ലിം അയൽക്കാരൻ ആണെന്നും,
‘അൽ-ജാർ അൽ-ജുനുബ്’ (ദൂരെയുള്ള അയൽക്കാരൻ) എന്നത് കാഫിർ അയൽക്കാരൻ ആണെന്നും.”
‘മുസ്നദ് അൽ-ബസ്സാർ’ എന്ന ഹദീസ് ഗ്രന്ഥത്തിൽ,
ജാബിർ (റ.അ.)ൽ നിന്നുള്ള ഹദീസ്
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“അയൽക്കാരൻമാർ മൂന്ന് വിഭാഗമാണ്:
1:ഒരു അവകാശം മാത്രം ഉള്ള അയൽക്കാരൻ –
2:രണ്ട് അവകാശങ്ങൾ ഉള്ള അയൽക്കാരൻ.
3:മൂന്ന് അവകാശങ്ങൾ ഉള്ള അയൽക്കാരൻ –
ഒരു അവകാശം മാത്രം ഉള്ളവൻ:
രക്തബന്ധമില്ലാത്ത മുഷ്രി കായ (ബഹുദൈവവിശ്വാസി) അയൽക്കാരൻ.
അവന് അയൽക്കാരൻ എന്ന അവകാശം ഉണ്ട് .
രണ്ട് അവകാശങ്ങൾ ഉള്ളവൻ:
മുസ്ലിം അയൽക്കാരൻ.
അവന് ഇസ്ലാമിന്റെ അവകാശവും
അയൽക്കാരൻ എന്ന അവകാശവും ഉണ്ട്.
മൂന്ന് അവകാശങ്ങൾ ഉള്ളവൻ:
ബന്ധുവായ മുസ്ലിം അയൽക്കാരൻ.
അവന്
ഇസ്ലാമിന്റെ അവകാശം,
അയൽക്കാരൻ എന്ന അവകാശം,
രക്തബന്ധത്തിന്റെ അവകാശം –
ഈ മൂന്നു അവകാശങ്ങളും ഉണ്ട്.”**
وفي تفسير ابن رجب الحنبلي
ومنهم من قال: الجار ذو القربى: الجار المسلم، والجار الجنب: الكافر .
وفي "مسند البزار " من حديث جابر مرفوعا: "الجيران ثلاثة: جار له حق واحد وهو أدنى الجيران حقا، وجار له حقان، وجار له ثلاثة حقوق، وهو أفضل الجيران حقا . فأما الذي له حق واحد فجار مشرك لا رحم له، له حق الجوار، وأما الذي له حقان، فجار مسلم له حق الإسلام، وحق الجوار، وأما الذي له ثلاثة حقوق، فجار مسلم ذو [ ص: 335 ] رحم، له حق الإسلام، وحق الجوار، وحق الرحم " .
ഇമാം അത്തബരി (أبو جعفر الطبري) رحمه الله تعالى
﴿وَالْجَارِ الْجُنُبِ﴾
എന്ന ആയത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പറയുന്നു. (:
“ പണ്ഡിതൻമാർ പറഞ്ഞു: ‘അൽ-ജാർ അൽ-ജുനുബ്’ എന്നത് മുഷ്രിക്കായ അയൽക്കാരനാണ്.”
പരാമർശം:
നൗഫ് അശ്ശാമി رحمه الله
പറഞ്ഞു:
‘അൽ-ജാർ അൽ-ജുനുബ്’ എന്നു പറയുന്നത് യഹൂദനും ക്രിസ്ത്യാനിയുമാണ്.
അബൂ ജഅ്ഫർ
(ഇമാം അത്വബരിرحمه الله) പറഞ്ഞു:
ഇവയിൽ ഏറ്റവും ശരിയായ അഭിപ്രായം –
‘അൽ-ജുനുബ്’ എന്നത് ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്
അകന്ന അയൽക്കാരനെയാണ് (ബന്ധമില്ലാത്ത അയൽക്കാരൻ),
അവൻ മുസ്ലിം ആയാലും, മുഷ്രിക് ആയാലും, യഹൂദനായാലും, ക്രിസ്ത്യാനിയായാലും. ഉൾപ്പെടും.
കാരണം, മുമ്പ് നാം വിശദീകരിച്ചതുപോലെ
‘അൽ-ജാർ ذو القربى’ എന്നത്
ബന്ധവും രക്തബന്ധവും ഉള്ള അയൽക്കാരനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
അതിനാൽ,
‘അൽ-ജാർ അൽ-ജുനുബ്’
ബന്ധമില്ലാത്ത, അകന്ന അയൽക്കാരനാകണം,
അങ്ങനെ ആയാൽ
അയൽക്കാരുടെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും—
അടുത്തവർക്കും അകലെയുള്ളവർക്കും—
നന്മ ചെയ്യാനുള്ള ഉപദേശം പൂർണ്ണമാകും.
وقال آخرون هو الجار المشرك .
ذكر من قال ذلك :
9456 - حدثني محمد بن عمارة الأسدي قال حدثنا عبيد الله بن موسى قال حدثنا سفيان عن أبي إسحاق عن نوف الشامي : والجار الجنب قال اليهودي والنصراني .
قال أبو جعفر : وأولى القولين في ذلك بالصواب قول من قال معنى الجنب في هذا الموضع الغريب البعيد مسلما كان أو مشركا يهوديا كان أو نصرانيا لما بينا قبل من أن الجار ذي القربى هو الجار ذو القرابة والرحم والواجب أن يكون الجار ذو الجنابة الجار البعيد ليكون ذلك وصية بجميع أصناف الجيران قريبهم وبعيدهم . تفسير الطبري
പ്രമുഖ സ്വഹാബി വര്യർ ഇബ്നു അബ്ബാസ് റ വിന്റെ ശിഷ്യനായ
മുജാഹിദ് (رحمه الله) പറയുന്നു:
അബ്ദുള്ളാഹ് ബിൻ അമ്ര് (رضي الله عنه)യുടെ വീട്ടിൽ ഒരു ആടിനെ അറുത്തു.
അദ്ദേഹം വീട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ ചോദിച്ചു:
“നമ്മുടെ യഹൂദനായ അയൽക്കാരന് നിങ്ങള് സമ്മാനം കൊടുത്തോ? നമ്മുടെ യഹൂദനായ അയൽക്കാരന് നിങ്ങള് സമ്മാനം കൊടുത്തോ?”
പിന്നീട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതൻ ﷺ പറഞ്ഞത് കേട്ടിട്ടുണ്ട്:
‘ജിബ്രീൽ (അലൈഹിസ്സലാം) അയൽക്കാരനെ കുറിച്ച് എനിക്ക് തുടർച്ചയായി ഉപദേശം നൽകി കൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, അവനെ (അയൽക്കാരനെ) അനന്തരഅവകാശിയായി (വാരിസായി) പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നാണ് ഞാൻ കരുതിയത്.’”
(തിർമിദി റിവായത്ത്)
( അദബുൽ മുഫ്റദ് ഇമാം ബുഖാരി 58 )
👉 ഇതിന്റെ ആശയം:
അയൽക്കാരൻ മുസ്ലിം ആണോ അല്ലയോ എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതെ, അയൽക്കാരനോടുള്ള അവകാശങ്ങളും കരുതലും ഇസ്ലാമിൽ എത്രത്തോളം പ്രധാനമാണെന്നതാണ് ഈ ഹദീസ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. യഹൂദനായ അയൽക്കാരനോടുപോലും സമ്മാനം നൽകണമെന്ന് അബ്ദുള്ളാഹ് ബിൻ അമ്ര് (റ) പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചത്, അയൽവാസാവകാശത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
عن مجاهد أن عبد الله بن عمرو ذبحت له شاة في أهله فلما جاء قال أهديتم لجارنا اليهودي أهديتم لجارنا اليهودي سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول ما زال جبريل يوصيني بالجار حتى ظننت أنه سيورثه
رواه الترمذي
الأدب المفرد للبخاري
البخاري - محمد بن إسماعيل البخاري الجعفي
105 - حدثنا محمد بن سلام ، قال : أخبرنا سفيان بن عيينة ، عن داود بن شابور ، وأبي إسماعيل ، عن مجاهد ، عن عبد الله بن عمرو ، أنه ذبحت له شاة ، فجعل يقول لغلامه : أهديت لجارنا اليهودي ؟ أهديت لجارنا اليهودي ؟ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول : " ما زال جبريل يوصيني بالجار حتى ظننت أنه سيورثه "
ലോക പ്രശസ്ത ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതൻ ഇമാം ഗസാലി അദ്ധേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്ത ഗ്രന്തമായ ഇഹ് യാഉലൂമുദ്ധീനിൽ പറയുന്നു.
അറിയുക: അയൽവാസം (ജിവാർ) എന്നത്, ഇസ്ലാമിലെ സഹോദരത്വം ആവശ്യപ്പെടുന്ന അവകാശങ്ങൾക്ക് പുറമേ കൂടുതൽ അവകാശങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്.
അതിനാൽ ഒരു മുസ്ലിം അയൽക്കാരന് എല്ലാ മുസ്ലിമിനും ലഭിക്കുന്ന അവകാശങ്ങൾക്കും പുറമെ കൂടുതൽ അവകാശങ്ങൾ അർഹതയുണ്ട്. നബി ﷺ പറഞ്ഞതുപോലെ:
“അയൽക്കാർ മൂന്നു തരമാണ്:
ഒരു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ,
രണ്ടു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ,
മൂന്നു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ.”
അപ്പോൾ:
മൂന്നു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ → ബന്ധുവായ മുസ്ലിം അയൽക്കാരൻ.
അവന് അയൽവാസാവകാശം, ഇസ്ലാം അവകാശം, ബന്ധുവിന്റെ അവകാശം — ഈ മൂന്നു അവകാശങ്ങളും ഉണ്ട്.
രണ്ടു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ → ബന്ധുവല്ലാത്ത മുസ്ലിം അയൽക്കാരൻ.
അവന് അയൽവാസാവകാശവും, ഇസ്ലാം അവകാശവും ഉണ്ട്.
ഒരു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ → മുഷ്രിക് (മുസ്ലിം അല്ലാത്ത) അയൽക്കാരൻ.
അവന് അയൽവാസാവകാശം മാത്രം ഉണ്ട്.
👉 ഇത് ശ്രദ്ധിക്കുക: വെറും അയൽക്കാരനെന്ന കാരണത്താൽ പോലും, മുഷ്രിക്കിനും ഒരു അവകാശം നബി ﷺ ഉറപ്പാക്കിയിരിക്കുന്നു.
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“നിനക്കൊപ്പം താമസിക്കുന്നവനോടു നല്ല അയൽവാസം പാലിക്കുക; അങ്ങനെ നീ യഥാർത്ഥ മുസ്ലിമാകും.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“ജിബ്രീൽ (അലൈഹിസ്സലാം) എനിക്ക് അയൽക്കാരനെ കുറിച്ച് തുടർച്ചയായി ഉപദേശം നൽകിക്കൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, അയൽക്കാരനെ അവകാശിയായി പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നാണ് ഞാൻ കരുതിയത്.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“അല്ലാഹുവിലും അന്ത്യദിനത്തിലും വിശ്വസിക്കുന്നവൻ തന്റെ അയൽക്കാരനെ ആദരിക്കട്ടെ.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“ഒരു അടിയനും യഥാർത്ഥ വിശ്വാസിയാവില്ല; അവന്റെ ഉപദ്രവങ്ങളിൽ നിന്ന് അയൽക്കാരൻ സുരക്ഷിതനാകുന്നതുവരെ.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“ഖിയാമത്ത് ദിനത്തിൽ ആദ്യം തർക്കിക്കുന്ന രണ്ട് പേർ അയൽക്കാർ ആയിരിക്കും.”
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“നീ അയൽക്കാരന്റെ നായയിലേക്കു പോലും കല്ലെറിയുകയാണെങ്കിൽ, നീ അവനെ ഉപദ്രവിച്ചവനാകുന്നു.”
ഒരു വ്യക്തി ഇബ്ന് മസൂദ് (رضي الله عنه)യോട് പറഞ്ഞു:
“എനിക്ക് ഒരു അയൽക്കാരൻ ഉണ്ട്; അവൻ എന്നെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു, ശപിക്കുന്നു, എനിക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് സൃഷ്ടിക്കുന്നു.”
അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
“നിനക്കോട് അവൻ അല്ലാഹുവിനെ അവഗണിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, നീ അവനോട് അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്ക.”
(അഥവാ: അവന്റെ ദുഷ്കൃത്യത്തിന് നീ സൽപ്രവൃത്തിയിലൂടെ മറുപടി നൽകുക)
നബി ﷺയോട് പറഞ്ഞു:
“ഒരു സ്ത്രീ പകൽ ഉപവസിക്കുകയും രാത്രി നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; പക്ഷേ അവൾ അയൽക്കാരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു.”
അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“അവൾ നരകത്തിലാണ്.”
ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ അയൽക്കാരനെക്കുറിച്ച് നബി ﷺയോട് പരാതി പറഞ്ഞു. നബി ﷺ അവനോട് പറഞ്ഞു:
“സഹിക്കുക.”
മൂന്നാമോ നാലാമോ തവണ വീണ്ടും വന്നപ്പോൾ, നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
“നിന്റെ സാധനങ്ങൾ വഴിയിലിടുക.”
അവൻ അങ്ങനെ ചെയ്തപ്പോൾ, ആളുകൾ കടന്നുപോകുമ്പോൾ ചോദിച്ചു:
“എന്താണ് കാര്യം?”
അവർ പറഞ്ഞു: “അവന്റെ അയൽക്കാരൻ അവനെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു.”
അപ്പോൾ ആളുകൾ പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹു അവനെ ശപിക്കട്ടെ.”
ഇത് കേട്ട് അയൽക്കാരൻ വന്ന് പറഞ്ഞു:
“നിന്റെ സാധനങ്ങൾ തിരികെ എടുക്കൂ; അല്ലാഹുവിനെ സാക്ഷിയാക്കി പറയുന്നു, ഇനി ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപദ്രവിക്കില്ല.”
(ഇഹ് യാഉലൂമുദ്ധീൻ)
👉 സാരം:
ഇസ്ലാമിൽ അയൽക്കാരന്റെ അവകാശം അതീവ ഗൗരവമുള്ളതാണ്. അയൽക്കാരൻ മുസ്ലിം ആണോ അല്ലയോ എന്നതിനെക്കാൾ, അയൽവാസം തന്നെയാണ് അവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. വിശ്വാസത്തിന്റെ പൂർണ്ണത പോലും അയൽക്കാരനോടുള്ള പെരുമാറ്റവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
اعلم أن الجوار يقضي حَقًّا وَرَاءَ مَا تَقْتَضِيهِ أُخُوَّةُ الْإِسْلَامِ
فَيَسْتَحِقُّ الجار المسلم ما يستحقه كُلُّ مُسْلِمٍ وَزِيَادَةٌ إِذْ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجِيرَانُ ثَلَاثَةٌ جَارٌ لَهُ حَقٌّ وَاحِدٌ وَجَارٌ لَهُ حَقَّانِ وَجَارٌ لَهُ ثَلَاثَةُ حُقُوقٍ فَالْجَارُ الَّذِي لَهُ ثَلَاثَةُ حُقُوقٍ الْجَارُ الْمُسْلِمُ ذُو الرَّحِمِ فَلَهُ حَقُّ الْجِوَارِ وَحَقُّ الْإِسْلَامِ وَحَقُّ الرَّحِمِ وَأَمَّا الَّذِي لَهُ حَقَّانِ فَالْجَارُ الْمُسْلِمُ لَهُ حَقُّ الْجِوَارِ وَحَقُّ الْإِسْلَامِ وَأَمَّا الَّذِي لَهُ حَقٌّ وَاحِدٌ فَالْجَارُ الْمُشْرِكُ (١)
فَانْظُرْ كَيْفَ أَثْبَتَ لِلْمُشْرِكِ حَقًّا بِمُجَرَّدِ الجوار وقد قال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْسِنْ مُجَاوَرَةَ مَنْ جاورك تكن مسلماً (٢)
وقال النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ (٣)
وَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ (٤)
وَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنْ عَبْدٌ حَتَّى يَأْمَنَ جَارُهُ بَوَائِقَهُ (٥)
وَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وسلم أول خصمين يوم القيامة جاران (٦)
وقال صلى الله عليه وسلم إذا أنت رميت كلب جارك فقد آذيته (٧)
ويروى أن رجلاً جاء إلى ابن مسعود رضي الله عنه فقال له إن لي جاراً يؤذيني ويشتمني ويضيق علي فقال اذهب فإن هو عصى الله فيك فأطع الله فيه
وَقِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ فُلَانَةَ تَصُومُ النَّهَارَ وَتَقُومُ اللَّيْلَ وَتُؤْذِي جِيرَانَهَا فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ في النار (٨)
وجاء رجل إليه صلى الله عليه وسلم يشكو جاره فقال له النبي صلى الله عليه وسلم {اصبر} ثم قال له في الثالثة أو الرابعة اطرح متاعك في الطريق قال فجعل الناس يمرون به ويقولون مالك فيقال آذاه جاره قال فجعلوا يقولون لعنه الله فجاءه جاره فقال له رد متاعك فوالله لا أعود (٩)
صحيح البخاري
സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത അയൽവാസി ബന്ധങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചുള്ള തിരുവചനങ്ങൾ വിവരിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ വ്യാഖ്യാതാവ്
**ഇബ്ന് ഹജർ (റ)**യുടെ ഫത്ഹുൽ ബാരിയിലെ പ്രധാന വിശദീകരണം ഇങ്ങനെയാണ്
👇
“ജാർ (അയൽക്കാരൻ)” എന്ന പദം
മുസ്ലിം, കാഫിർ, ആരാധനയുള്ളവൻ, പാപി, സുഹൃത്ത്, ശത്രു, അന്യൻ, നാട്ടുകാരൻ, ഉപകാരി, ഉപദ്രവി, അടുത്തവൻ, അകന്നവൻ, വീട്ടിനോട് അടുത്തവൻ, ദൂരെയുള്ളവൻ — ഇവരെയെല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്.
അയൽക്കാർക്ക് പല നിലകൾ (മർതബകൾ) ഉണ്ട്.
അവയിൽ ചിലത് മറ്റുള്ളതിനെക്കാൾ മേൽക്കോയ്മയുള്ളതാണ്.
ഏറ്റവും ഉന്നത നില:
മേൽ പറഞ്ഞ നല്ല ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം ഒരാളിൽ കൂടിയാൽ.
അതിനുശേഷം:
ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളവർ, പിന്നെ കുറവുള്ളവർ — ഇങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ.
അതിന്റെ മറുവശം:
നെഗറ്റീവ് ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലായി ഒരാളിൽ കൂടിയാൽ, അവനുള്ള അവകാശം അതനുസരിച്ച് കുറയും.
👉 ഓരോ അയൽക്കാരനും അവന്റെ നിലയ്ക്കനുസരിച്ചുള്ള അവകാശം നൽകണം.
ചിലപ്പോൾ ഒരാളിൽ രണ്ടോ അതിലധികമോ ഗുണങ്ങൾ തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടാം (ഉദാ: മുസ്ലിം ആണെങ്കിലും ദോഷം ചെയ്യുന്നവൻ). അപ്പോൾ:
ചില ഗുണങ്ങൾ മുൻതൂക്കം നൽകും,
അല്ലെങ്കിൽ സമമായി കണക്കാക്കും.
പ്രായോഗിക ഉദാഹരണം
ഈ ഹദീസ് റിവായത്ത് ചെയ്തവരിൽ ഒരാളായ അബ്ദുല്ലാഹ് ബിൻ ഉമർ (റ)
ഇത് പൊതുവായ അർത്ഥത്തിൽ എടുത്തു.
അദ്ദേഹത്തിന് വേണ്ടി ഒരു ആട് അറുത്തപ്പോൾ, 👉 യഹൂദിയായ അയൽക്കാരനു പോലും അതിൽ നിന്ന് നൽകാൻ അദ്ദേഹം ഉത്തരവിട്ടു.
ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്:
ബുഖാരി – അൽ അദബ് അൽ മുഫ്രദ്
തിർമിദി (ഹദീസ് ഹസൻ എന്ന് വിലയിരുത്തി)
ഹദീസ് (തബറാനിയിൽ നിന്നും, ജാബിർ (റ) വഴി)
നബി ﷺ പറഞ്ഞു:
അയൽക്കാർ മൂന്നു തരമാണ്:
1️⃣ ഒരു അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ
→ അവൻ അമുസ്ലിം ആണ് → അയൽക്കൂട്ടാവകാശം മാത്രം
2️⃣ രണ്ട് അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ
→ മുസ്ലിം → അയൽക്കൂട്ടാവകാശം + ഇസ്ലാമിന്റെ അവകാശം
3️⃣ മൂന്ന് അവകാശമുള്ള അയൽക്കാരൻ
→ മുസ്ലിം, ബന്ധുവും കൂടിയായാൽ
→ അയൽക്കൂട്ടാവകാശം + ഇസ്ലാം + ബന്ധുത്വം
(സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരിയുടെ വ്യാഖ്യാനം ഫത്ഹുൽ ബാരി)
സംക്ഷേപം
അയൽക്കാരൻ എന്നത് മതം നോക്കിയല്ല,
അടുത്ത് താമസിക്കുന്നവൻ എന്ന നിലയിൽ തന്നെ അവകാശമുള്ളവനാണ്.
എന്നാൽ അവകാശങ്ങളുടെ തോത് അയാളുടെ അവസ്ഥ അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടും.
وفي فتح الباري
واسم الجار يشمل المسلم والكافر والعابد والفاسق والصديق والعدو والغريب والبلدي والنافع والضار والقريب والأجنبي والأقرب دارا والأبعد ، وله مراتب بعضها أعلى من بعض
فأعلاها من اجتمعت فيه الصفات الأول كلها ثم أكثرها وهلم جرا إلى الواحد ، وعكسه من اجتمعت فيه الصفات الأخرى كذلك ، فيعطى كل حقه بحسب حاله ، وقد تتعارض صفتان فأكثر فيرجح أو يساوي ، وقد حمله عبد الله بن عمرو أحد من روى الحديث على العموم ، فأمر لما ذبحت له شاة أن يهدى منها لجاره اليهودي ، أخرجه البخاري في " الأدب المفرد " والترمذي وحسنه ، وقد وردت الإشارة إلى ما ذكرته في حديث مرفوع أخرجه الطبراني من حديث جابر رفعه الجيران ثلاثة : جار له حق وهو المشرك له حق الجوار ، وجار له حقان وهو المسلم له حق الجوار وحق الإسلام ، وجار له ثلاثة حقوق مسلم له رحم له حق الجوار والإسلام والرحم
فتح الباري
باب الوصاة بالجار وقول الله تعالى واعبدوا الله
ولا تشركوا به شيئا وبالوالدين إحسانا إلى قوله مختالا فخورا
5668 حدثنا إسماعيل بن أبي أويس قال حدثني مالك عن يحيى بن سعيد قال أخبرني أبو بكر بن محمد عن عمرة عن عائشة رضي الله عنها عن النبي صلى الله عليه وسلم قال ما زال يوصيني جبريل بالجار حتى ظننت أنه سيورثه
باب إثم من لا يأمن جاره بوايقه يوبقهن يهلكهن موبقا مهلكا
5670 حدثنا عاصم بن علي حدثنا ابن أبي ذئب عن سعيد عن أبي شريح أن النبي صلى الله عليه وسلم قال والله لا يؤمن والله لا يؤمن والله لا يؤمن قيل ومن يا رسول الله قال الذي لا يأمن جاره بوايقه تابعه شبابة وأسد بن موسى وقال حميد بن الأسود
باب من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره
5672 حدثنا قتيبة بن سعيد حدثنا أبو الأحوص عن أبي حصين عن أبي صالح عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليكرم ضيفه ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليصمت
باب من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره
5672 حدثنا قتيبة بن سعيد حدثنا أبو الأحوص عن أبي حصين عن أبي صالح عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليكرم ضيفه ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليصمت [ ص: 460 ]
باب من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره
5672 حدثنا قتيبة بن سعيد حدثنا أبو الأحوص عن أبي حصين عن أبي صالح عن أبي هريرة قال قال رسول الله صلى الله عليه وسلم من كان يؤمن بالله واليوم الآخر فلا يؤذ جاره ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليكرم ضيفه ومن كان يؤمن بالله واليوم الآخر فليقل خيرا أو ليصمت [
Aslam Kamil saquafi parappanangadi
محمد اسلم الثقافي الكاملي بربننغادي المليباري الهندي
